Missie

Column Prof. dr. Jim van Os

APRIL 2016

Prof. dr. Jim van OsProf. dr. Jim van Os

Beste lezers,

We merken dat De Nieuwe GGZ, waar ik jullie eerder over informeerde, volop in de belangstelling staat. Patiënten, zorgprofessionals, instellingen, pers en overheid reageren veelvuldig op de nieuwe ontwikkelingen. Zo spraken we onlangs met minister Schippers over de pilotprojecten van De Nieuwe GGZ; in enkele wijken onderzoeken we nu in de praktijk hoe we de nieuwe zorg praktisch kunnen gaan inrichten. Ook verschenen er artikelen in de media, o.a. in Het Parool.

Nog even terug: wat doen we in De Nieuwe GGZ?

In de huidige Geestelijke Gezondheidszorg is het aanbod niet in lijn met de behoeften en verwachtingen van mensen; bovendien is het systeem te groot en te bureaucratisch. Het grootste probleem is echter dat de patiënt gereduceerd wordt tot zijn of haar symptomen en geen regie en eigen verantwoordelijkheid toebedeeld krijgt. Dat moet anders kunnen! Klik hier voor een illustratieve animatie van De Nieuwe GGZ.

 De Nieuwe GGZ wil inspireren en ideeën aanreiken voor een duurzame GGZ, vormgegeven vanuit het perspectief van de cliënt. Met zorg op de plek daar waar mensen leven en werken: de wijk. Om dit vorm te geven worden samen met partners in het veld wijkgerichte proeftuinen ingericht, waar community based care wordt ontworpen en gevalideerd. Daarnaast wordt een (landelijke) ICT infrastructuur ontworpen, die het mogelijk maakt om in de proeftuinen (en daarbuiten) samen te werken en eHealth en mHealth te ontsluiten, los van bestaande organisaties (bron: www.denieuweggz.nl).

Goede GGZ! Herstel van de menselijke maat.
Op donderdag 17 maart jl. hebben we veel betrokkenen ontmoet tijdens een groot congres over De Nieuwe GGZ. De belangstelling was groot; met 600 bezoekers was het congres uitverkocht. Ook de komende tijd blijven we geïnteresseerden uitnodigen om hun ervaringen en ideeën te delen, zodat we samen kunnen werken aan een menselijke GGZ met aandacht voor ieders eigen kracht en kwetsbaarheid.

Uit de congresfolder: “Direct in het hart van het primaire proces van behandeling en zorg wordt aangesloten bij de persoonlijke situatie van de patiënt en consequent koers gezet op diens herstel. Het overgeorganiseerde systeem dat steeds weer uitgaat van ‘de gemiddelde patiënt’ en tegen beter weten in blijft sturen op standaardisering, heeft zijn grenzen bereikt. Verlost van die ketenen manifesteert zich een GGZ die op het niveau van de persoon, de familie én de community individueel herstel faciliteert.”

Het is nog mogelijk om het boek Goede GGZ! Nieuwe concepten, aangepaste taal, verbeterde organisatie van auteurs en initiatiefnemers P. Delespaul, M. Milo, W. Boevink en J. van Os te bestellen. Dat kan via Diagnosis Uitgevers, à €35. Klik hier voor meer informatie.

 

FEBRUARI 2016

Beste lezers,

Hoe vinden we een beter evenwicht in het GGz-aanbod? Hoe vermijden we dat we te veel en te lang zorg leveren aan mensen die zelf veerkracht en herstelvermogen hebben? Hoe voorkomen we dat we tegelijk onvoldoende zorg beschikbaar hebben voor andere mensen met dringende zorgbehoeften?

Graag informeer ik u over De Nieuwe GGz, een beweging die zich inzet voor een nieuw elan in de GGz. Initiatiefnemers Philippe Delespaul, Jim van Os (Universiteit Maastricht), Wilma Boevink (Trimbosinstituut en Universiteit Maastricht) en eHealth pleitbezorgers Michael Milo en Frank Schalken lanceerden op 15 oktober 2015 dit pamflet, dat veelvuldig wordt gedeeld en onderschreven door zorgverzekeraars, GGz-instellingen, artsen, wetenschappers, ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigers van de overheid.

Uit het pamflet:

Oplossingsrichting 
Wij geloven dat er in de GGz een grote kwaliteitsslag mogelijk is. En die hoeft niet te resulteren in hogere kosten. 7 Ingrediënten voor dit nieuwe elan zijn:

  1. Een nieuwe kijk op psychisch lijden en gezondheid: meer nadruk op variatie, aanpassing, veerkracht en regie van hulpvragers. Zo wordt het perspectief van de hulpvrager het uitgangspunt bij het herinrichten van de zorg.
  2. Experimenteren met het kantelen van de zorg, waarbij klassieke organisaties deels onderdeel worden van de gemeenschap rond de individuele hulpvrager en diens context.
  3. In pilots de professionele zorg terug brengen naar een passende schaal (wijk, regio) met een aanbod van professionele- en mantelzorg rond de noden van de hulpvrager, waardoor de psychiatrische zorg en maatschappelijke integratie beter worden geborgd.
  4. Een landelijke eCommunity voor gratis eHealth en mHealth realiseren. Hulpvragers beheren hun eigen dossier, maken gebruik van zelfzorg en digitale hulpmiddelen, werken samen met medehulpvragers, ervaringsdeskundigen, mantelzorgers, hulpverleners en andere betrokkenen.
  5. Grootschalige substitutie van dure 1-op-1 zorg door betekenisvolle digitale of blended care (combinatie van digitale zorg met 1-op-1 zorg).
  6. Zelforganiserende teams met de vrijheid om zorgoptimalisatie te realiseren met de beschikbare middelen in afstemming met de noden van cliënten en hun betrokkenen. Dat heeft een vermindering van regeldruk en bureaucratie als gevolg.
  7. Nieuwe manieren van onderzoek ontwikkelen: op macroniveau via eData (“Big Data”) en epidemiologische data, op microniveau met n=1 en time en event sampling die gericht zijn op de veranderingen bij het individu in relatie tot de context. Ook onderzoek vanuit ervaringsdeskundig perspectief en academisering van ervaringskennis zijn in dit kader krachtige middelen.

Positieve gezondheid

Binnen De Nieuwe GGz staat het begrip positieve gezondheid centraal. Daarbij gaat gezondheid juist over leren leven mét bepaalde kwetsbaarheden en niet slechts over het reduceren van symptomen. Het bevorderen van een zelfstandige positie van mensen met psychische klachten, waarbij concreet werk wordt gemaakt van zelfregie en weerbaarheid, is belangrijk. Met een menselijke maat: zorg terugbrengen bij de mensen thuis en hun directe omgeving! Het creëren van een online omgeving, waarin professionals, naasten en patiënten kunnen interacteren, is tevens een speerpunt in de Nieuwe GGZ. Via deze online community kunnen mensen apps en andere hulpmiddelen vinden voor ondersteuning bij hun dagelijkse leven.

Meer weten

De beweging ‘ De Nieuwe GGz ’ wil alle mensen die betrokken zijn bij de GGz mobiliseren om met elkaar in discussie te gaan, ideeën te verzamelen, vernieuwende samenwerkingsverbanden en projecten te starten en visie te ontwikkelen om de GGz toekomstbestendig te maken. Voor meer informatie: www.denieuweggz.nl/.

Op 2 februari 2016 is ons boek ‘Goede GGZ’ verschenen. Op 17 maart 2016 organiseert Mondriaan in samenwerking met GGZ-Eindhoven en Stichting Sympopna een grensverleggend congres ”De Goede GGz”. Met toonaangevende sprekers over menselijke maat in de zorg, professionele nabijheid en een betekenisvolle omgeving. Helaas is het congres inmiddels uitverkocht; u kunt desgewenst informeren naar de wachtlijst.

Meer informatie over het congres vindt u op: http://www.sympopna.nl/ggz.html

 JUNI 2015

Beste lezers,

Op 7 maart ging www.schizofreniebestaatniet.nl live! Een nieuwe website met realistische en hoopvolle informatie over psychose en manisch depressiviteit. Video-interviews met mensen die hersteld zijn, blogs, e-books, een online spreekuur met ervaringsdeskundigen en behandelaars. Veel informatie om je weg te kunnen vinden bij psychosegevoeligheid én om de juiste behandeling te kunnen vragen. Want dat is zo belangrijk! Zelfredzaamheid, empowerment en kracht om zelf te kunnen sturen richting je herstel.

In het onderzoeksprogramma van de vakgroep Psychiatrie van Maastricht UMC+ spelen we steeds in op het thema weerbaarheid. Zo onderzoekt Bart Rutten de biologische mechanismen van veerkracht. Hoe komt het dat de één goed blijft functioneren na een traumatische gebeurtenis, terwijl een ander psychische klachten ontwikkelt? En kunnen we straks voorspellen hoe veerkrachtig iemand zal zijn? Peter Groot vliegt het thema weerbaarheid weer anders aan. Hij onderzoekt een methode waarmee patiënten met behulp van de PsyMate de optimale dosis van hun antipsychotica kunnen vinden. Hoog genoeg om goed te kunnen functioneren en laag genoeg om bijwerkingen te beperken. Onderzoek dat voorziet in een duidelijke behoefte van veel mensen met psychosegevoeligheid.

Ik wil graag benadrukken dat ons werk mede mogelijk is, doordat mensen zich zo betrokken voelen! Proefpersonen, zoals Simon Wijma, die een deel van hun tijd investeren om de medische wetenschap vooruit te helpen. Dat is onbetaalbaar! Studenten van het Arcus College die meedenken over taboedoorbrekende campagnes. Goud waard! Mensen die meebouwen aan het platform schizofreniebestaatniet.  Van onschatbaar belang! En natuurlijk alle donateurs, stichtingen en bedrijven die ons onderzoek financieel een warm hart toedragen. Zo waardevol! Dank aan eenieder.

Ik wens jullie een prachtige zomer!

Prof. dr. Jim van Os

 

 DECEMBER 2014

Beste lezers,

De afgelopen periode kregen we de kans om ons onderzoek op verschillende manieren voor het voetlicht te brengen. De documentaire Docu, Dwaas en Deskundig werd diverse keren vertoond voor betrokkenen bij de psychiatrie. Dat kunnen ervaringsdeskundigen en hun naasten zijn, maar ook medewerkers van behandelcentra die de film gebruiken in het kader van bijscholing. De levendige discussies achteraf met mij als psychiater, maar vooral met mijn nicht Elisabeth die zelf ervaringsdeskundige is, geven ons veel energie om de strijd tegen alle stigma’s verder aan te gaan.

 

In dat kader ben ik ook bijzonder trots om u te kunnen melden, dat onze eerste promovenda in het User Research Centre in december zal promoveren. Het onderzoek van Catherine naar o.a. het vergroten van de weerbaarheid van patiënten tegen stigma draagt straks bij aan interventieprogramma’s die we kunnen inzetten bij het herstel van psychiatrische ziekten. We willen het werk van Catherine en haar (toekomstige) collega's graag voortzetten. U kunt hier lezen hoe u daar bij kunt helpen.

Het tegengaan van het taboe op psychiatrische aandoeningen, het geven van de juiste informatie over wat patiënten wel kunnen en het stimuleren van behandelaars om juist in te zetten op participatie care staat ook centraal in ons platform PsychoseNet. Mensen empoweren en zorgen dat ze mee kunnen doen in de maatschappij is essentieel voor herstel.

Rest mij nog alle mensen te bedanken die in 2014 betrokken zijn geweest bij ons onderzoek. Patiënten en controlegroepen bij de diverse studies, ouders en andere naasten van patiënten die hun ervaringen en suggesties voor verbetering met ons delen, de onderzoekers en andere medewerkers van de vakgroep Psychiatrie die zich hebben vastgebeten in deze materie, de donateurs van het fonds HFL Geestelijke Gezondheidszorg en alle vrijwilligers die bij evenementen hebben meegeholpen. Dank dank dank voor jullie waardevolle bijdrage!

Ik wens jullie en jullie naasten hele fijne kerstdagen.

Jim van Os