Actuele onderzoeksprojecten

Behandeling psychose met immuuntherapie

Recent is aangetoond dat antistoffen afkomstig van het eigen lichaam, en die gericht zijn tegen de hersenen, ernstige psychiatrische en neurologische klachten kunnen veroorzaken. Het is daarom mogelijk dat een deel van de mensen met een psychotische stoornis eigenlijk een auto-immuunziekte heeft. Immuuntherapie tegen deze antistoffen zou wel eens succesvol zou kunnen zijn om psychosegevoeligheid bij de bron te bestrijden. Bij een auto-immuunziekte functioneert het immuunsysteem van het lichaam niet meer goed. Normaal beschermt dit systeem ons tegen ziekteverwekkers en indringers van buiten. Bij een auto-immuunziekte ziet het immuunsysteem ons lichaamseigen weefsel als indringer. Simpel gezegd valt het lichaam zichzelf aan en dit zorgt voor ernstige ziektebeelden.

Klachtenvrij zonder anti-psychotica?

Het onderzoeksteam zal bloedmonsters van 600 patiënten met een ernstige psychotische stoornis screenen op de aanwezigheid van specifieke antistoffen. Als deze aanwezig blijken te zijn, dan wordt gestart met immuuntherapie om te onderzoeken of de symptomen gunstig reageren op het onderdrukken van de auto-immuunreactie. Afhankelijk van de bevindingen zou deze studie er toe kunnen leiden dat in de toekomst tot 5-10% van de patiënten met een psychotische stoornis klachtenvrij gemaakt kan worden, zonder structurele medicatie. Ook kunnen de onderzoeksresultaten psychiaters bijstaan om deze patiëntengroepen met behulp van antistof-tests sneller te herkennen. Het onderzoeksteam wil een nieuwe behandeling mogelijk maken voor die groep patiënten waarbij antistoffen een belangrijke rol spelen in het uitlokken van hun psychische klachten.  

Het leven weer oppakken

Veel jonge patiënten in Nederland worden behandeld met anti-psychotica, medicijnen die het welzijn en mogelijk herstel juist ook kunnen belemmeren. Deze medicijnen zijn namelijk moeilijk te doseren en hebben veel bijwerkingen (o.a. vlakkere stemming, gewichtstoename of bewegingsstoornissen). Dat is lastig als jongeren ‘gewoon jong’ willen zijn en vol enthousiasme en energie aan de slag willen met hun studie, baan of vrienden. Indien een subgroep van jonge mensen met een eerste ernstige psychose antistoffen blijkt te hebben tegen neuronale eiwitten kan een immuuntherapie worden ingezet die wellicht medicatie met anti-psychotica geheel overbodig maakt. Omdat het jonge mensen betreft is de auto-immuun schade in de hersenen beperkt en wellicht nog omkeerbaar.

Projectleider en neurowetenschapper dr. Pilar Martinez van Maastricht UMC+

“Als onze behandeling blijkt te werken dan vergroot dat de kwaliteit van leven van de patiënten aanzienlijk: ze zouden bijvoorbeeld geen of minder anti-psychotica hoeven in te nemen. We hebben in de kliniek al een casus gezien waarbij de patiënt na immuuntherapie geheel klachtenvrij werd en ook geen anti-psychotica meer hoefde in te nemen. De verwachting is dat dit in de toekomst mogelijk voor 5% van de psychotische patiënten kan gelden. Maar dat zal het onderzoek moeten uitwijzen.”

Immuuntherapie bij psychose

  • Het zoeken naar de oorzaak van een psychose.
  • Het bepalen of een auto-immuunziekte veroorzaker is van psychotische klachten.
  • Het aantonen dat bepaalde patiëntgroepen baat hebben bij immuuntherapie.

Dit onderzoek leidt tot een totaal vernieuwend inzicht in het ontstaan van (goed-gedefinieerde) sub-vormen van psychosegevoeligheid en kan de weg wijzen voor een effectieve behandeling ervan zonder anti-psychotica. Het onderzoek duurt vier jaar, de dataverzameling wordt afgerond eind 2018. De eerste resultaten kunnen verwacht worden in 2016. Dit project is een onderdeel van een bestaande onderzoekslijn over autoimmuunfactoren bij psychiatrische en neurologische aandoeningen. Dit onderzoek is noodzakelijk om de zorg en behandeling van mensen met een psychiatrische aandoening te kunnen verbeteren.